Dersler ve Temeller; web örnekleri PORT ortam değişkenini okur

- dersler/: 29 kısa ders (açıklama, çalıştırılabilir örnek, alıştırma). Her örneğin ve alıştırma çözümünün çıktısı Online IDE'nin hazırlık adımında gerçekten koşulup dosyadakiyle karşılaştırılır; biçim dersler/BICIM.md. - temeller/: tek konulu 12 başlangıç programı. - web/anket, web/kisalt, web/pano: port PORT ortam değişkeninden okunur (Online IDE önizlemesi 8080 verir), yoksa eski sabit port. - README: öğrenme bölümü, Online IDE bağlantısı.
2026-10-17 22:07:47 +03:00
parent c5468f5d0a
commit 494781e84f
47 changed files with 5942 additions and 4 deletions
@@ -0,0 +1,107 @@
+---
+baslik: KabaLang'a giriş
+bolum: Giriş
+ozet: İlk programın, yazdir ve örnekleri IDE'de çalıştırmak
+---
+
+KabaLang, anahtar sözcükleri Türkçe olan bir programlama dilidir. `eger`, `dongu`, `fonksiyon` gibi sözcüklerle yazarsın; derleyici programını hızlı çalışan bir makine koduna çevirir.
+
+Bu derslerde her konuyu küçük örneklerle öğreneceksin. Her örneğin altında programın gerçek çıktısı var. **Dene** düğmesine basınca örnek düzenleyicide açılır; değiştirip yeniden çalıştırabilirsin.
+
+## İlk programın
+
+Ekrana bir şey yazdırmak için `yazdir(...)` kullanılır. Parantez içindeki metin ekrana basılır ve satır biter.
+
+```kbl
+yazdir("Merhaba, dünya!")
+```
+```cikti
+Merhaba, dünya!
+```
+
+Metinler çift tırnak arasına yazılır. Türkçe harfler olduğu gibi çalışır.
+
+## Birden çok satır
+
+Program yukarıdan aşağıya, satır satır çalışır. Her `yazdir` yeni bir satıra yazar.
+
+```kbl
+yazdir("Günaydın İstanbul!")
+yazdir("Bugün hava güneşli.")
+yazdir("Çay demlendi.")
+```
+```cikti
+Günaydın İstanbul!
+Bugün hava güneşli.
+Çay demlendi.
+```
+
+## Sayı yazdırmak ve hesap yapmak
+
+`yazdir` yalnız metin değil, sayı da yazar. Parantez içine bir hesap koyarsan önce hesaplanır, sonra sonucu yazılır.
+
+```kbl
+yazdir(42)
+yazdir(7 * 6)
+yazdir(100 - 58)
+```
+```cikti
+42
+42
+42
+```
+
+## Virgülle birden çok değer
+
+`yazdir`'a virgülle ayırarak birden çok değer verebilirsin. Aralarına birer boşluk konur.
+
+```kbl
+yazdir("Bir yılda", 12, "ay var.")
+yazdir("Bir günde", 24 * 60, "dakika var.")
+```
+```cikti
+Bir yılda 12 ay var.
+Bir günde 1440 dakika var.
+```
+
+Boş bir `yazdir()` araya boş bir satır koyar.
+
+```kbl
+yazdir("Birinci bölüm")
+yazdir()
+yazdir("İkinci bölüm")
+```
+```cikti
+Birinci bölüm
+
+İkinci bölüm
+```
+
+> **Dikkat:** `yazdir` küçük harfle yazılır. `Yazdir("x")` yazarsan derleyici "'Yazdir' adında bir değişken veya fonksiyon tanımlanmamış" der. KabaLang büyük ve küçük harfi ayırır.
+
+> **İpucu:** Örnekleri yalnız okuma; **Dene**'ye basıp metni değiştir, kendi adını yazdır. En hızlı böyle öğrenirsin.
+
+## Alıştırma
+
+```alistirma
+Ekrana iki satır yazdır: önce `Merhaba KabaLang`, sonra `Programlamaya başladım.`
+%%%
+yazdir("Merhaba KabaLang")
+# buraya yaz
+%%%
+yazdir("Merhaba KabaLang")
+yazdir("Programlamaya başladım.")
+%%%
+Merhaba KabaLang
+Programlamaya başladım.
+```
+
+```alistirma
+Bir haftada kaç saat olduğunu hesaplatıp `Bir haftada 168 saat var.` biçiminde yazdır. Sayıyı kendin yazma, `7 * 24` hesabını kullan.
+%%%
+# buraya yaz
+%%%
+yazdir("Bir haftada", 7 * 24, "saat var.")
+%%%
+Bir haftada 168 saat var.
+```