Dersler ve Temeller; web örnekleri PORT ortam değişkenini okur

- dersler/: 29 kısa ders (açıklama, çalıştırılabilir örnek, alıştırma). Her örneğin ve alıştırma çözümünün çıktısı Online IDE'nin hazırlık adımında gerçekten koşulup dosyadakiyle karşılaştırılır; biçim dersler/BICIM.md. - temeller/: tek konulu 12 başlangıç programı. - web/anket, web/kisalt, web/pano: port PORT ortam değişkeninden okunur (Online IDE önizlemesi 8080 verir), yoksa eski sabit port. - README: öğrenme bölümü, Online IDE bağlantısı.
2026-10-17 22:07:47 +03:00
parent c5468f5d0a
commit 494781e84f
47 changed files with 5942 additions and 4 deletions
@@ -0,0 +1,118 @@
+---
+baslik: Sözdizimi ve girinti
+bolum: Giriş
+ozet: Satırlar, iki nokta, girintili bloklar ve büyük/küçük harf
+---
+
+Her dilin bir yazım kuralı vardır. KabaLang'de kurallar az ve sade: her komut kendi satırında durur, bloklar süslü parantezle değil **girintiyle** belirtilir.
+
+## Her satır bir komut
+
+Satır sonuna noktalı virgül koymazsın. Satır bitince komut da biter.
+
+```kbl
+yazdir("Ankara")
+yazdir("İzmir")
+```
+```cikti
+Ankara
+İzmir
+```
+
+## Bloklar: iki nokta ve girinti
+
+Bazı satırlar bir **blok** açar: `eger`, `dongu`, `fonksiyon` gibi. Bu satırlar `:` ile biter. Altındaki satırlar 4 boşluk içeriden başlar; o satırlar bloğa aittir.
+
+```kbl
+sicaklik = 32
+eger sicaklik > 30:
+    yazdir("Hava çok sıcak.")
+    yazdir("Bol su iç.")
+yazdir("Bu satır her zaman çalışır.")
+```
+```cikti
+Hava çok sıcak.
+Bol su iç.
+Bu satır her zaman çalışır.
+```
+
+Girintisi biten satır, bloğun dışına çıkmış olur. Yukarıdaki son satır `eger`'e bağlı değildir.
+
+Sıcaklığı 20 yapıp **Dene** ile çalıştır: ilk iki satır kaybolur, son satır yine görünür.
+
+## İç içe bloklar
+
+Bir bloğun içinde başka bir blok açabilirsin. Her düzey 4 boşluk daha içeride başlar.
+
+```kbl
+sicaklik = 32
+yagmur = yanlis
+eger sicaklik > 25:
+    yazdir("Hava sıcak.")
+    eger degil yagmur:
+        yazdir("Pikniğe gidebilirsin.")
+```
+```cikti
+Hava sıcak.
+Pikniğe gidebilirsin.
+```
+
+> **Dikkat:** `:`'dan sonraki satırı girintisiz yazmak hatadır. Aşağıdaki kod derlenmez; derleyici "blok gövdesi boş — ':' sonrasındaki satırlar girintili olmalı" der.
+
+```kbl goster
+eger dogru:
+yazdir("girinti unutuldu")
+```
+
+Sebepsiz girinti de hatadır: blok açmayan bir satırın altını içeriden başlatamazsın. Bir de `:`'yı unutursan derleyici "':' bekleniyordu" der.
+
+## Büyük ve küçük harf
+
+KabaLang büyük/küçük harfi ayırır. `sehir`, `Sehir` ve `SEHIR` üç ayrı addır. Anahtar sözcükler (`eger`, `dongu`, `dogru`) ve hazır fonksiyonlar (`yazdir`) hep küçük harfle yazılır.
+
+```kbl
+sehir = "Bursa"
+Sehir = "Konya"
+yazdir(sehir)
+yazdir(Sehir)
+```
+```cikti
+Bursa
+Konya
+```
+
+> **İpucu:** Kodda Türkçe karakterli ad kullanmak yerine ASCII harfler yeğle: `sehir`, `ogrenci`, `dogru`. Anahtar sözcükler de böyle yazılır (`degilse`, `iken`). Metinlerin içinde ise ç, ğ, ı, ö, ş, ü'yü serbestçe kullan.
+
+## Uzun satırı bölmek
+
+Parantez açıkken satırı bölebilirsin; parantez kapanana kadar tek satır sayılır.
+
+```kbl
+toplam = (120 +
+    75 +
+    300)
+yazdir(toplam)
+```
+```cikti
+495
+```
+
+## Alıştırma
+
+```alistirma
+`puan` 50'den büyükse önce `Geçtin.` sonra `Tebrikler!` yazdır. Bu iki satır bloğun içinde olsun. En sonda, bloğun dışında `Sınav bitti.` yazdır.
+%%%
+puan = 72
+eger puan > 50:
+    # buraya yaz
+%%%
+puan = 72
+eger puan > 50:
+    yazdir("Geçtin.")
+    yazdir("Tebrikler!")
+yazdir("Sınav bitti.")
+%%%
+Geçtin.
+Tebrikler!
+Sınav bitti.
+```