Dersler ve Temeller; web örnekleri PORT ortam değişkenini okur

- dersler/: 29 kısa ders (açıklama, çalıştırılabilir örnek, alıştırma). Her örneğin
  ve alıştırma çözümünün çıktısı Online IDE'nin hazırlık adımında gerçekten koşulup
  dosyadakiyle karşılaştırılır; biçim dersler/BICIM.md.
- temeller/: tek konulu 12 başlangıç programı.
- web/anket, web/kisalt, web/pano: port PORT ortam değişkeninden okunur (Online IDE
  önizlemesi 8080 verir), yoksa eski sabit port.
- README: öğrenme bölümü, Online IDE bağlantısı.

dersler/06-sayilar-aritmetik.md

@@ -0,0 +1,145 @@
+---
+baslik: Sayılar ve aritmetik
+bolum: Temeller
+ozet: Dört işlem, tam bölme, kalan, üs ve işlem önceliği
+---
+
+Bilgisayarın en iyi yaptığı iş hesaptır. Bu derste KabaLang'in aritmetik işleçlerini ve sık yapılan hesapları göreceksin.
+
+## Aritmetik işleçler
+
+| İşleç | Anlamı | Örnek | Sonuç |
+|---|---|---|---|
+| `+` | toplama | `17 + 5` | `22` |
+| `-` | çıkarma | `17 - 5` | `12` |
+| `*` | çarpma | `17 * 5` | `85` |
+| `/` | bölme | `17 / 5` | `3.4` |
+| `//` | tam bölme | `17 // 5` | `3` |
+| `%` | kalan | `17 % 5` | `2` |
+| `**` | üs alma | `2 ** 10` | `1024` |
+
+```kbl
+a = 17
+b = 5
+yazdir(a + b, a - b, a * b)
+yazdir(a / b, a // b, a % b)
+yazdir(2 ** 10)
+```
+```cikti
+22 12 85
+3.4 3 2
+1024
+```
+
+## / her zaman ondalık verir
+
+`/` bölmesinin sonucu, sayılar tam bölünse bile `ondalik`tır. Küsuratsız tam sayı istiyorsan `//` kullan.
+
+```kbl
+yazdir(10 / 2)
+yazdir(10 // 2)
+yazdir(7 // 2)
+```
+```cikti
+5.0
+5
+3
+```
+
+## Kalan işleci: %
+
+`%` bölümden kalanı verir. Bir sayının çift mi tek mi olduğunu, bir sayıya bölünüp bölünmediğini anlamak için kullanılır.
+
+```kbl
+yazdir(14 % 2)    # 0 ise çift
+yazdir(15 % 2)    # 1 ise tek
+yazdir(2026 % 4)  # 4'e tam bölünmüyor
+```
+```cikti
+0
+1
+2
+```
+
+## Gerçek bir hesap: saniyeyi saate çevirmek
+
+`//` ve `%` birlikte çok işe yarar.
+
+```kbl
+toplam_saniye = 7384
+saat = toplam_saniye // 3600
+dakika = (toplam_saniye % 3600) // 60
+saniye = toplam_saniye % 60
+yazdir(saat, "saat", dakika, "dakika", saniye, "saniye")
+```
+```cikti
+2 saat 3 dakika 4 saniye
+```
+
+## İşlem önceliği
+
+Matematikteki gibi: önce `**`, sonra `*` `/` `//` `%`, en son `+` `-`. Parantez önceliği değiştirir.
+
+```kbl
+yazdir(2 + 3 * 4)
+yazdir((2 + 3) * 4)
+yazdir(2 * 3 ** 2)
+```
+```cikti
+14
+20
+18
+```
+
+> **İpucu:** Emin olmadığın her yerde parantez kullan. `(a + b) / 2` hem doğru çalışır hem kolay okunur.
+
+## sayi ile ondalik birlikte
+
+Bir işlemde biri `sayi` öteki `ondalik` ise sonuç `ondalik` olur.
+
+```kbl
+adet = 3
+fiyat = 12.5
+yazdir(adet * fiyat)
+```
+```cikti
+37.5
+```
+
+> **Dikkat:** Ondalık sayılar bilgisayarda yaklaşık tutulur. `0.1 + 0.2` tam `0.3` değil `0.30000000000000004` çıkar. Bu her dilde böyledir; para gibi değerleri ekrana yazarken basamak sayısını sınırlarsın (*Biçimlendirme* dersi).
+
+```kbl
+yazdir(0.1 + 0.2)
+```
+```cikti
+0.30000000000000004
+```
+
+## Alıştırma
+
+```alistirma
+Bir sınıfta 29 öğrenci var ve 4 kişilik gruplar kurulacak. Kaç tam grup olacağını ve kaç öğrencinin açıkta kalacağını aynı satırda yazdır.
+%%%
+ogrenci = 29
+grup_buyuklugu = 4
+# buraya yaz
+%%%
+ogrenci = 29
+grup_buyuklugu = 4
+yazdir(ogrenci // grup_buyuklugu, ogrenci % grup_buyuklugu)
+%%%
+7 1
+```
+
+```alistirma
+Fahrenhayt'ı Celsius'a çevir: `C = (F - 32) * 5 / 9`. `f` değişkeni 212 iken sonucu yazdır.
+%%%
+f = 212
+# buraya yaz
+%%%
+f = 212
+c = (f - 32) * 5 / 9
+yazdir(c)
+%%%
+100.0
+```