Dersler ve Temeller; web örnekleri PORT ortam değişkenini okur

- dersler/: 29 kısa ders (açıklama, çalıştırılabilir örnek, alıştırma). Her örneğin ve alıştırma çözümünün çıktısı Online IDE'nin hazırlık adımında gerçekten koşulup dosyadakiyle karşılaştırılır; biçim dersler/BICIM.md. - temeller/: tek konulu 12 başlangıç programı. - web/anket, web/kisalt, web/pano: port PORT ortam değişkeninden okunur (Online IDE önizlemesi 8080 verir), yoksa eski sabit port. - README: öğrenme bölümü, Online IDE bağlantısı.
2026-10-17 22:07:47 +03:00
parent c5468f5d0a
commit 494781e84f
47 changed files with 5942 additions and 4 deletions
@@ -0,0 +1,163 @@
+---
+baslik: Metinler
+bolum: Temeller
+ozet: Metin yazmak, birleştirmek, kaçış karakterleri ve harflere erişim
+---
+
+Ad, adres, mesaj, ürün açıklaması... Programların işlediği verilerin çoğu metindir. KabaLang metinleri Türkçe harflerle sorunsuz çalışır.
+
+## Metin oluşturmak
+
+Metin çift (`"..."`) ya da tek (`'...'`) tırnak arasına yazılır.
+
+```kbl
+sehir = "Çanakkale"
+ulke = 'Türkiye'
+yazdir(sehir)
+yazdir(ulke)
+```
+```cikti
+Çanakkale
+Türkiye
+```
+
+## Birleştirmek
+
+İki metni `+` ile uç uca eklersin. `+=` bir metnin sonuna ekleme yapar.
+
+```kbl
+ad = "Reşat Nuri"
+soyad = "Güntekin"
+tam_ad = ad + " " + soyad
+yazdir(tam_ad)
+
+mesaj = "Merhaba"
+mesaj += ", hoş geldin!"
+yazdir(mesaj)
+```
+```cikti
+Reşat Nuri Güntekin
+Merhaba, hoş geldin!
+```
+
+## Kaçış karakterleri
+
+Bazı karakterler ters eğik çizgiyle yazılır:
+
+| Yazım | Anlamı |
+|---|---|
+| `\n` | yeni satır |
+| `\t` | sekme |
+| `\"` | çift tırnak |
+| `\\` | ters eğik çizgi |
+
+```kbl
+yazdir("Birinci satır\nİkinci satır")
+yazdir("Öğretmen \"tahtaya bakın\" dedi.")
+yazdir("Dosya: C:\\belgeler")
+```
+```cikti
+Birinci satır
+İkinci satır
+Öğretmen "tahtaya bakın" dedi.
+Dosya: C:\belgeler
+```
+
+## Çok satırlı metin
+
+Üç tırnak (`"""`) arasına yazdığın metin, satır sonlarıyla birlikte olduğu gibi saklanır.
+
+```kbl
+siir = """Gün doğdu,
+kuşlar uyandı."""
+yazdir(siir)
+```
+```cikti
+Gün doğdu,
+kuşlar uyandı.
+```
+
+## Uzunluk
+
+`uzunluk()` metindeki karakter sayısını verir. ş, ğ, İ gibi harfler de tek karakter sayılır.
+
+```kbl
+il = "Şanlıurfa"
+yazdir(il.uzunluk())
+```
+```cikti
+9
+```
+
+## Harflere erişmek: indeks
+
+Metindeki her karakterin bir sıra numarası (indeks) vardır. Sayma **0'dan** başlar. Negatif indeks sondan sayar: `-1` son karakterdir.
+
+```kbl
+il = "Kayseri"
+yazdir(il[0])
+yazdir(il[1])
+yazdir(il[-1])
+```
+```cikti
+K
+a
+i
+```
+
+`[a..b]` ile a'dan b'ye kadar (b dahil) bir parça alırsın.
+
+```kbl
+il = "Kayseri"
+yazdir(il[0..2])
+yazdir(il[3..6])
+```
+```cikti
+Kay
+seri
+```
+
+> **Dikkat:** Metindeki bir harfi yerinde değiştiremezsin: `il[0] = "M"` derlenmez. Değişmiş bir metin istiyorsan yenisini oluşturursun, örneğin `"M" + il[1..6]`.
+
+## Harf harf gezmek
+
+`dongu harf icinde metin:` her turda bir karakter verir (döngüleri ileride ayrıntılı göreceksin).
+
+```kbl
+dongu harf icinde "Ağrı":
+    yazdir(harf)
+```
+```cikti
+A
+ğ
+r
+ı
+```
+
+## Alıştırma
+
+```alistirma
+`ad` ve `sehir` değişkenlerini `+` ile birleştirerek `Ayşe, Eskişehir'de yaşıyor.` satırını yazdır.
+%%%
+ad = "Ayşe"
+sehir = "Eskişehir"
+# buraya yaz
+%%%
+ad = "Ayşe"
+sehir = "Eskişehir"
+yazdir(ad + ", " + sehir + "'de yaşıyor.")
+%%%
+Ayşe, Eskişehir'de yaşıyor.
+```
+
+```alistirma
+`kelime` değişkeninin ilk harfini, son harfini ve uzunluğunu aynı satırda yazdır.
+%%%
+kelime = "Çiçekçi"
+# buraya yaz
+%%%
+kelime = "Çiçekçi"
+yazdir(kelime[0], kelime[-1], kelime.uzunluk())
+%%%
+Ç i 7
+```