Dersler ve Temeller; web örnekleri PORT ortam değişkenini okur

- dersler/: 29 kısa ders (açıklama, çalıştırılabilir örnek, alıştırma). Her örneğin
  ve alıştırma çözümünün çıktısı Online IDE'nin hazırlık adımında gerçekten koşulup
  dosyadakiyle karşılaştırılır; biçim dersler/BICIM.md.
- temeller/: tek konulu 12 başlangıç programı.
- web/anket, web/kisalt, web/pano: port PORT ortam değişkeninden okunur (Online IDE
  önizlemesi 8080 verir), yoksa eski sabit port.
- README: öğrenme bölümü, Online IDE bağlantısı.

dersler/15-kir-devam.md

@@ -0,0 +1,146 @@
+---
+baslik: kir ve devam
+bolum: Akış denetimi
+ozet: Döngüden erken çıkmak ve bir turu atlamak
+---
+
+Bazen döngünün sonuna kadar gitmek gerekmez: aradığını bulmuşsundur ya da bu turdaki öğe seni ilgilendirmiyordur. `kir` döngüden tümden çıkar, `devam` yalnız bu turu atlar.
+
+## kir: döngüden çık
+
+Listede ilk başarısız notu arayalım. Bulunca aramaya devam etmenin anlamı yok.
+
+```kbl
+notlar = [62, 81, 48, 77, 35]
+dongu n icinde notlar:
+    eger n < 50:
+        yazdir(f"İlk başarısız not: {n}")
+        kir
+    yazdir(f"{n} geçti")
+```
+```cikti
+62 geçti
+81 geçti
+İlk başarısız not: 48
+```
+
+`kir` çalışınca döngü hemen biter; 77 ve 35'e hiç bakılmaz.
+
+## devam: bu turu atla
+
+`devam`'a gelince turun geri kalanı atlanır, döngü bir sonraki öğeyle sürer.
+
+```kbl
+dongu i icinde 1..10:
+    eger i % 3 == 0:
+        devam
+    konsol.yaz(f"{i} ")
+yazdir()
+```
+```cikti
+1 2 4 5 7 8 10
+```
+
+Burada `konsol.yaz` kullandık: `yazdir` gibidir ama satırı bitirmez, böylece sayılar yan yana dizilir. En sondaki boş `yazdir()` satırı kapatır.
+
+## iken dogru ile kir
+
+Kaç tur süreceği belli olmayan bir döngüyü `iken dogru:` ile başlatıp koşul sağlanınca `kir` ile bitirebilirsin.
+
+```kbl
+n = 27
+adim = 0
+iken dogru:
+    eger n == 1:
+        kir
+    eger n % 2 == 0:
+        n = n // 2
+    degilse:
+        n = 3 * n + 1
+    adim += 1
+yazdir(f"27, {adim} adımda 1'e ulaştı.")
+```
+```cikti
+27, 111 adımda 1'e ulaştı.
+```
+
+> **Dikkat:** `iken dogru:` yazdıysan döngünün içinde mutlaka bir `kir` olmalı ve ona bir gün ulaşılmalı. Yoksa döngü sonsuza dek döner.
+
+## İç içe döngüde kir
+
+`kir` yalnız **içinde bulunduğu** döngüden çıkar; dıştaki döngü devam eder.
+
+```kbl
+dongu satir icinde 1..3:
+    dongu sutun icinde 1..3:
+        eger sutun > satir:
+            kir
+        konsol.yaz(f"{satir}{sutun} ")
+    yazdir()
+```
+```cikti
+11
+21 22
+31 32 33
+```
+
+## Hepsi bir arada: asal sayılar
+
+Bir sayı, 1 ve kendisinden başka böleni yoksa asaldır. Her aday için bölen arıyoruz; bulunca `kir` ile içteki döngüden çıkıyoruz.
+
+```kbl
+dongu aday icinde 2..30:
+    asal = dogru
+    bolen = 2
+    iken bolen * bolen <= aday:
+        eger aday % bolen == 0:
+            asal = yanlis
+            kir
+        bolen += 1
+    eger asal:
+        konsol.yaz(f"{aday} ")
+yazdir()
+```
+```cikti
+2 3 5 7 11 13 17 19 23 29
+```
+
+## Alıştırma
+
+```alistirma
+`urunler` listesinde ilk `"süt"`ü bul: bulunduğu sırayı (1'den sayarak) `süt 3. sırada` biçiminde yazdır ve döngüden çık.
+%%%
+urunler = ["ekmek", "peynir", "süt", "yumurta", "süt"]
+sira = 0
+dongu u icinde urunler:
+    sira += 1
+    # buraya yaz
+%%%
+urunler = ["ekmek", "peynir", "süt", "yumurta", "süt"]
+sira = 0
+dongu u icinde urunler:
+    sira += 1
+    eger u == "süt":
+        yazdir(f"süt {sira}. sırada")
+        kir
+%%%
+süt 3. sırada
+```
+
+```alistirma
+1'den 20'ye kadar sayıları gez. Çift sayıları `devam` ile atla, tek sayıların toplamını bulup yazdır.
+%%%
+toplam = 0
+dongu i icinde 1..20:
+    # buraya yaz
+yazdir(toplam)
+%%%
+toplam = 0
+dongu i icinde 1..20:
+    eger i % 2 == 0:
+        devam
+    toplam += i
+yazdir(toplam)
+%%%
+100
+```