Dersler ve Temeller; web örnekleri PORT ortam değişkenini okur

- dersler/: 29 kısa ders (açıklama, çalıştırılabilir örnek, alıştırma). Her örneğin ve alıştırma çözümünün çıktısı Online IDE'nin hazırlık adımında gerçekten koşulup dosyadakiyle karşılaştırılır; biçim dersler/BICIM.md. - temeller/: tek konulu 12 başlangıç programı. - web/anket, web/kisalt, web/pano: port PORT ortam değişkeninden okunur (Online IDE önizlemesi 8080 verir), yoksa eski sabit port. - README: öğrenme bölümü, Online IDE bağlantısı.
2026-10-17 22:07:47 +03:00
parent c5468f5d0a
commit 494781e84f
47 changed files with 5942 additions and 4 deletions
@@ -0,0 +1,94 @@
+# Değişkenler: sayı, ondalık, metin ve mantık türleri, dönüşümler ve aritmetik
+#
+# Değişken, bir değere verilen addır. "ad = değer" yazınca değer o ada bağlanır.
+# Türü yazmak gerekmez; KabaLang değere bakıp türü kendisi anlar.
+
+# ── Dört temel tür ─────────────────────────────────────────────
+ogrenci = "Mehmet"      # metin   : tırnak içindeki yazı
+yas = 17                # sayi    : tam sayı
+boy = 1.74              # ondalik : virgüllü sayı (Türkçedeki virgül yerine nokta yazılır)
+mezun = yanlis          # mantik  : dogru ya da yanlis
+
+yazdir(f"Öğrenci: {ogrenci}, yaş: {yas}, boy: {boy} m, mezun: {mezun}")
+
+# Değişkene yeni bir değer atanabilir; eski değer unutulur.
+yas = 18
+mezun = dogru
+yazdir(f"Bir yıl sonra: yaş {yas}, mezun: {mezun}")
+
+# Uzun sayılarda basamakları _ ile ayırmak okumayı kolaylaştırır.
+nufus = 85_000_000
+yazdir(f"Nüfus: {nufus}  (binlik ayırıcıyla: {nufus:,})")
+
+# degismez ile tanımlanan değer bir daha değiştirilemez.
+# PI = 3 yazmaya kalkarsan derleyici programı çalıştırmadan durdurur.
+degismez PI = 3.14159
+yazdir()
+
+# ── Aritmetik ─────────────────────────────────────────────────
+a = 17
+b = 5
+yazdir(f"{a} + {b}  = {a + b}")
+yazdir(f"{a} - {b}  = {a - b}")
+yazdir(f"{a} * {b}  = {a * b}")
+yazdir(f"{a} / {b}  = {a / b}")      # / her zaman ondalık sonuç verir
+yazdir(f"{a} // {b} = {a // b}")     # // tam bölme: küsuratı atar
+yazdir(f"{a} % {b}  = {a % b}")      # % bölümden kalan
+yazdir(f"2 ** 10 = {2 ** 10}")       # ** üs alma
+yazdir()
+
+# İşlem önceliği matematikteki gibidir; parantez önceliği değiştirir.
+yazdir(f"2 + 3 * 4   = {2 + 3 * 4}")
+yazdir(f"(2 + 3) * 4 = {(2 + 3) * 4}")
+
+# Kısaltmalar: x += 5, "x = x + 5" demektir. -= ve *= de aynı mantıkla çalışır.
+puan = 10
+puan += 5
+puan *= 2
+yazdir(f"Puan: {puan}")
+yazdir()
+
+# ── // ve % ile gerçek bir hesap ───────────────────────────────
+# Toplam saniyeyi saat, dakika ve saniyeye ayıralım.
+toplam_saniye = 10_000
+saat = toplam_saniye // 3600
+dakika = (toplam_saniye % 3600) // 60
+saniye = toplam_saniye % 60
+# {dakika:02} sayıyı iki basamağa tamamlar: 6 yerine 06 yazar.
+yazdir(f"{toplam_saniye} saniye = {saat} saat {dakika:02} dakika {saniye:02} saniye")
+
+# Dairenin alanı: ondalık sayılarla hesap. {alan:.2f} virgülden sonra iki basamak yazar.
+yaricap = 2.5
+alan = PI * yaricap * yaricap
+yazdir(f"Yarıçapı {yaricap} olan dairenin alanı: {alan:.2f}")
+yazdir()
+
+# ── Tür dönüşümü ──────────────────────────────────────────────
+# Türler kendiliğinden birbirine dönüşmez; dönüşümü açıkça yazarız.
+metin_sayi = "42"
+gercek_sayi = sayi(metin_sayi)          # metinden tam sayıya
+yazdir(f"sayi(\"42\") + 8 = {gercek_sayi + 8}")
+
+fiyat = ondalik("19.90")                # metinden ondalığa
+yazdir(f"ondalik(\"19.90\") * 3 = {fiyat * 3:.2f}")
+
+yazdir(f"sayi(3.99) = {sayi(3.99)}  (küsurat atılır, yuvarlanmaz)")
+yazdir(f"ondalik(7) / 2 = {ondalik(7) / 2}")
+
+# Bir sayıyı metne + ile eklemek için önce metin() ile çeviririz.
+yazdir("Sınıfta " + metin(24) + " öğrenci var.")
+
+# Dikkat: sayıya benzemeyen bir metin hata vermez, 0'a dönüşür.
+# Kullanıcıdan gelen sayıları denetlemenin yolu bir sonraki derste.
+yazdir(f"sayi(\"on iki\") = {sayi('on iki')}")
+yazdir()
+
+# ── Küçük bir alışveriş hesabı ─────────────────────────────────
+adet = 3
+birim_fiyat = 249.90
+kdv_orani = 0.20
+ara_toplam = adet * birim_fiyat
+kdv = ara_toplam * kdv_orani
+yazdir(f"Ara toplam : {ara_toplam:>9.2f} TL")
+yazdir(f"KDV (%20)  : {kdv:>9.2f} TL")
+yazdir(f"Toplam     : {ara_toplam + kdv:>9.2f} TL")