Dersler ve Temeller; web örnekleri PORT ortam değişkenini okur

- dersler/: 29 kısa ders (açıklama, çalıştırılabilir örnek, alıştırma). Her örneğin
  ve alıştırma çözümünün çıktısı Online IDE'nin hazırlık adımında gerçekten koşulup
  dosyadakiyle karşılaştırılır; biçim dersler/BICIM.md.
- temeller/: tek konulu 12 başlangıç programı.
- web/anket, web/kisalt, web/pano: port PORT ortam değişkeninden okunur (Online IDE
  önizlemesi 8080 verir), yoksa eski sabit port.
- README: öğrenme bölümü, Online IDE bağlantısı.

temeller/08-sozlukler/sozlukler.kbl

@@ -0,0 +1,102 @@
+# Sözlükler: anahtar-değer çiftleri, ekleme, sorgulama, gezme ve kelime sayımı
+#
+# Sözlük, her değeri bir anahtarla eşleştiren kaptır. Listede öğeye sıra
+# numarasıyla ulaşırken sözlükte anahtarla ulaşırız: plaka["Ankara"] gibi.
+# Süslü parantezle yazılır: {anahtar: değer, anahtar: değer}.
+
+# ── Oluşturma ve okuma ────────────────────────────────────────
+plaka = {"İstanbul": 34, "Ankara": 6, "İzmir": 35}
+yazdir(f"Sözlük             : {plaka}")
+yazdir(f"Ankara'nın plakası : {plaka['Ankara']:02}")
+yazdir(f"Kaç şehir var      : {plaka.uzunluk()}")
+yazdir()
+
+# ── Ekleme ve güncelleme ──────────────────────────────────────
+# Olmayan bir anahtara değer atamak yeni çift ekler; var olana atamak değeri değiştirir.
+plaka["Bursa"] = 16
+plaka["Trabzon"] = 61
+plaka["İzmir"] = 35
+yazdir(f"Eklemeden sonra: {plaka}")
+
+# ── Sorgulama ─────────────────────────────────────────────────
+# Sözlükte olmayan bir anahtarı okumak programı hatayla durdurur.
+# Emin değilsek önce var_mi() ile soruyoruz.
+dongu sehir icinde ["Trabzon", "Konya"]:
+    eger plaka.var_mi(sehir):
+        yazdir(f"{sehir}: {plaka[sehir]}")
+    degilse:
+        yazdir(f"{sehir}: sözlükte yok")
+
+# ── Silme ─────────────────────────────────────────────────────
+# Sözlükte sil() ANAHTARA göre siler (listede konuma göre silerdi).
+plaka.sil("Bursa")
+yazdir(f"Bursa silindi, kalan {plaka.uzunluk()} şehir")
+yazdir()
+
+# ── Gezme ─────────────────────────────────────────────────────
+# anahtarlar() bütün anahtarları bir liste olarak verir.
+# Bu liste eklenme sırasında değildir; harflerin bilgisayardaki kod sırasına
+# göre dizilir ve bu sırada İ, Ş, Ö gibi harfler Z'den sonra gelir (yukarıda
+# Trabzon, İstanbul'dan önce yazıldı). Türk alfabesine göre gezmek için
+# anahtar listesini alıp sirala() ile sıralıyoruz.
+sehirler = plaka.anahtarlar()
+sehirler.sirala()
+yazdir("Şehir       Plaka")
+dongu sehir icinde sehirler:
+    yazdir(f"{sehir:<12}{plaka[sehir]:>5}")
+yazdir()
+
+# ── Metinden metne sözlük: küçük bir sözlük uygulaması ────────
+ingilizce = {
+    "kitap": "book",
+    "kalem": "pencil",
+    "okul": "school",
+    "öğretmen": "teacher"
+}
+cumle = ["öğretmen", "okul", "kitap", "defter"]
+ceviri = []
+dongu kelime icinde cumle:
+    eger ingilizce.var_mi(kelime):
+        ceviri.ekle(ingilizce[kelime])
+    degilse:
+        ceviri.ekle(f"?{kelime}?")      # bilinmeyen kelimeyi işaretle
+yazdir(f"{cumle.birlestir(' ')}  →  {ceviri.birlestir(' ')}")
+yazdir()
+
+# ── Sayım: hangi kelime kaç kez geçiyor? ──────────────────────
+# Sözlüğün en sık kullanıldığı iş budur. Her kelime için:
+# daha önce gördüysek sayısını bir artırırız, görmediysek 1 ile başlatırız.
+metin_parcasi = "bir elma bir armut iki elma bir kiraz üç elma iki armut"
+sayim = {}
+dongu kelime icinde metin_parcasi.bol(" "):
+    eger sayim.var_mi(kelime):
+        sayim[kelime] = sayim[kelime] + 1
+    degilse:
+        sayim[kelime] = 1
+
+yazdir(f"Metin: \"{metin_parcasi}\"")
+yazdir(f"{sayim.uzunluk()} farklı kelime bulundu:")
+
+# En sık geçen kelimeyi de aynı gezintide bulalım.
+# Eşitlik olursa ilk karşılaşılan kalır, çünkü yalnız daha BÜYÜK adet yerini alır.
+en_sik = ""
+en_cok = 0
+dongu kelime icinde sayim.anahtarlar():
+    adet = sayim[kelime]
+    # Her kelime için adedi kadar ▇ çizerek küçük bir çubuk grafik yapıyoruz.
+    yazdir(f"  {kelime:<7}{adet:>2}  " + "▇".tekrarla(adet))
+    eger adet > en_cok:
+        en_cok = adet
+        en_sik = kelime
+yazdir(f"En sık geçen: \"{en_sik}\" ({en_cok} kez)")
+yazdir()
+
+# ── Not defteri: öğrenci → not ────────────────────────────────
+notlar = {"Ayşe": 88, "Mehmet": 64, "Elif": 92, "Can": 47, "Deniz": 75}
+toplam = 0
+gecen = 0
+dongu ogrenci icinde notlar.anahtarlar():
+    toplam += notlar[ogrenci]
+    eger notlar[ogrenci] >= 50:
+        gecen += 1
+yazdir(f"Sınıf ortalaması {toplam / notlar.uzunluk():.1f}; {notlar.uzunluk()} öğrenciden {gecen} kişi geçti.")