---
baslik: dongu ... icinde ve aralıklar
bolum: Akış denetimi
ozet: Bir listenin, metnin ya da sayı aralığının her öğesi için tekrar etmek
---

Elinde bir şehir listesi var ve her birini yazdırmak istiyorsun. `dongu x icinde ...` döngüsü bir topluluğun her öğesi için bloğunu bir kez çalıştırır; sayaç tutmana gerek kalmaz.

## Liste üzerinde dönmek

Her turda `sehir` değişkeni sıradaki öğeyi alır.

```kbl
sehirler = ["Ankara", "İzmir", "Trabzon", "Van"]
dongu sehir icinde sehirler:
    yazdir(f"• {sehir}")
```
```cikti
• Ankara
• İzmir
• Trabzon
• Van
```

Döngü değişkenine istediğin adı verebilirsin. Anlamlı bir ad seç: `dongu ogrenci icinde ogrenciler`.

## Sayı aralığı: a..b

`1..5` aralığı 1, 2, 3, 4, 5 demektir. **Üst sınır dahildir.**

```kbl
dongu i icinde 1..5:
    yazdir(f"{i} x 3 = {i * 3}")
```
```cikti
1 x 3 = 3
2 x 3 = 6
3 x 3 = 9
4 x 3 = 12
5 x 3 = 15
```

Sınırlar değişken ya da hesap olabilir.

```kbl
n = 4
toplam = 0
dongu i icinde 1..n:
    toplam += i * i
yazdir(f"1'den {n}'e kadar karelerin toplamı: {toplam}")
```
```cikti
1'den 4'e kadar karelerin toplamı: 30
```

## İndeksle dönmek

Sıra numarasına da ihtiyacın varsa `0..liste.uzunluk() - 1` aralığında dönersin.

```kbl
kazananlar = ["Elif", "Mert", "Zeynep"]
dongu i icinde 0..kazananlar.uzunluk() - 1:
    yazdir(f"{i + 1}. {kazananlar[i]}")
```
```cikti
1. Elif
2. Mert
3. Zeynep
```

## Metin üzerinde dönmek

Bir metin üzerinde dönünce her turda bir karakter gelir.

```kbl
kelime = "Çalışkan öğrenciler"
unlu = 0
dongu harf icinde kelime.kucult():
    eger "aeıioöuü".icerir(harf):
        unlu += 1
yazdir(f"{unlu} ünlü harf var.")
```
```cikti
7 ünlü harf var.
```

## İç içe döngü

Dıştaki döngünün her turunda içteki döngü baştan sona çalışır. Çarpım tablosu buna klasik bir örnektir.

```kbl
dongu satir icinde 1..4:
    cizgi = ""
    dongu sutun icinde 1..4:
        cizgi += f"{satir * sutun:4}"
    yazdir(cizgi)
```
```cikti
   1   2   3   4
   2   4   6   8
   3   6   9  12
   4   8  12  16
```

> **Dikkat:** Aralık yalnız ileri sayar. `5..1` boş bir aralıktır, döngü hiç çalışmaz. Geri saymak için `iken` kullan.

```kbl
dongu i icinde 5..1:
    yazdir(i)
yazdir("Döngü hiç çalışmadı.")
```
```cikti
Döngü hiç çalışmadı.
```

> **İpucu:** Döngü değişkenini değiştirmek listeyi değiştirmez. `dongu x icinde l: x = x * 2` yazınca `l` aynı kalır. Listeyi güncellemenin yolunu *Liste işlemleri* dersinde göreceksin.

## Alıştırma

```alistirma
`notlar` listesindeki notların toplamını ve ortalamasını bul. Ortalamayı 1 basamakla `Toplam: 404, ortalama: 80.8` biçiminde yazdır.
%%%
notlar = [72, 95, 88, 61, 88]
toplam = 0
# buraya yaz
%%%
notlar = [72, 95, 88, 61, 88]
toplam = 0
dongu n icinde notlar:
    toplam += n
ortalama = toplam / notlar.uzunluk()
yazdir(f"Toplam: {toplam}, ortalama: {ortalama:.1f}")
%%%
Toplam: 404, ortalama: 80.8
```

```alistirma
1'den 5'e kadar her `n` için `n` tane yıldızdan oluşan bir satır yazdır (bir merdiven). `"*".tekrarla(n)` işini görür.
%%%
# buraya yaz
%%%
dongu n icinde 1..5:
    yazdir("*".tekrarla(n))
%%%
*
**
***
****
*****
```