---
baslik: Sayılabilir türler
bolum: Kendi türlerin
ozet: sayilabilir ile sınırlı seçenekleri güvenle tutmak
---

Bir siparişin durumu "hazırlanıyor", "kargoda" ya da "teslim edildi" olabilir; başka bir şey olamaz. Bunu metinle tutarsan bir gün biri `"kargda"` yazar ve hata gözden kaçar. `sayilabilir`, bir değişkenin alabileceği değerleri baştan sayar; yanlış yazılan bir değer program çalışmadan yakalanır.

## Tanımlamak ve kullanmak

Her üye kendi satırına yazılır. Üyeye `Tur.UYE` diye ulaşırsın.

```kbl
sayilabilir Durum:
    HAZIRLANIYOR
    KARGODA
    TESLIM_EDILDI

siparis = Durum.KARGODA
yazdir(siparis)
eger siparis == Durum.KARGODA:
    yazdir("Siparişin yolda.")
```
```cikti
KARGODA
Siparişin yolda.
```

Yazdırınca üyenin adı görünür.

## Yanlış üye derlenmez

```kbl goster
sayilabilir Renk:
    KIRMIZI
    MAVI

r = Renk.MOR     # derleme hatası: Renk'in MOR diye bir üyesi yok
```

Bu, sayılabilir türlerin asıl yararıdır: yazım hatası programın çalıştığı ana değil, derlendiği ana yakalanır.

## Seçeneğe göre karar vermek

Sayılabilir değerler `eger / degilse eger` ile çok iyi anlaşır. Bir trafik ışığının sıradaki rengini bulalım.

```kbl
sayilabilir Isik:
    KIRMIZI
    SARI
    YESIL

fonksiyon sonraki(i: Isik) -> Isik:
    eger i == Isik.KIRMIZI:
        don Isik.YESIL
    degilse eger i == Isik.YESIL:
        don Isik.SARI
    don Isik.KIRMIZI

isik = Isik.KIRMIZI
dongu adim icinde 1..4:
    yazdir(isik)
    isik = sonraki(isik)
```
```cikti
KIRMIZI
YESIL
SARI
KIRMIZI
```

## Üyelerin sayı değerleri

Her üyenin arkasında bir sayı vardır. İlk üye 0'dan başlar; istersen değeri kendin verirsin. Değer yazılmayan üye bir öncekinden devam eder. `sayi()` ile bu değeri alırsın.

```kbl
sayilabilir Oncelik:
    DUSUK = 1
    ORTA
    YUKSEK = 10

yazdir(sayi(Oncelik.DUSUK))
yazdir(sayi(Oncelik.ORTA))
yazdir(sayi(Oncelik.YUKSEK))
yazdir(Oncelik.YUKSEK > Oncelik.ORTA)
```
```cikti
1
2
10
doğru
```

## Yapı alanı ve liste öğesi olarak

Sayılabilir bir değer yapının alanı ya da listenin öğesi olabilir.

```kbl
sayilabilir Tur:
    KEDI
    KOPEK
    KUS

yapi Hayvan:
    ad = ""
    tur = Tur.KEDI

barinak = [Hayvan("Pamuk", Tur.KEDI), Hayvan("Karabaş", Tur.KOPEK), Hayvan("Maviş", Tur.KUS), Hayvan("Tekir", Tur.KEDI)]
kedi_sayisi = 0
dongu h icinde barinak:
    yazdir(f"{h.ad:<8}{h.tur}")
    eger h.tur == Tur.KEDI:
        kedi_sayisi += 1
yazdir(f"{kedi_sayisi} kedi var.")
```
```cikti
Pamuk   KEDI
Karabaş KOPEK
Maviş   KUS
Tekir   KEDI
2 kedi var.
```

> **Dikkat:** Sözlük değerleri sayılabilir tutamaz: `{"a": Tur.KEDI}` derlenmez. Böyle bir eşleme gerekiyorsa değeri bir yapının alanında tut.

## Alıştırma

```alistirma
`Mevsim` adında `ILKBAHAR`, `YAZ`, `SONBAHAR`, `KIS` üyeli bir sayılabilir tür tanımla. `mevsim_bul(ay: sayi) -> Mevsim` fonksiyonu ay numarasına göre mevsimi döndürsün (12, 1, 2 kış; 3-5 ilkbahar; 6-8 yaz; 9-11 sonbahar). Verilen aylar için sonucu yazdır.
%%%
# buraya yaz

dongu ay icinde [1, 4, 7, 10]:
    yazdir(mevsim_bul(ay))
%%%
sayilabilir Mevsim:
    ILKBAHAR
    YAZ
    SONBAHAR
    KIS

fonksiyon mevsim_bul(ay: sayi) -> Mevsim:
    eger ay >= 3 ve ay <= 5:
        don Mevsim.ILKBAHAR
    degilse eger ay >= 6 ve ay <= 8:
        don Mevsim.YAZ
    degilse eger ay >= 9 ve ay <= 11:
        don Mevsim.SONBAHAR
    don Mevsim.KIS

dongu ay icinde [1, 4, 7, 10]:
    yazdir(mevsim_bul(ay))
%%%
KIS
ILKBAHAR
YAZ
SONBAHAR
```