Ders 19: kuresel bildirimi (fonksiyondan dışarıdaki değişkene yazma)

Fonksiyon içinden modül düzeyindeki değişkene atama artık 'kuresel ad'
bildirimi istiyor (KabaLang KARAR D10). Eski 'aynı adları kullanma' notu
yerine okuma/yazma kuralı, kuresel örneği ve parametre + don seçeneği.

dersler/19-fonksiyonlar.md

@@ -111,7 +111,64 @@ ciftleri_yaz(12)
 2 4 6 8 10 12
 ```
 
-> **Dikkat:** Fonksiyonun içinde, programın başka bir yerinde kullandığın değişken adlarını kullanmamaya özen göster; her fonksiyonun içinde kendine özgü adlar seç. İyi bir alışkanlık da şudur: fonksiyonlarını dosyanın başına yaz, programın asıl işini altlarına koy.
+## Dışarıdaki değişkenler: okumak serbest, değiştirmek bildirim ister
+
+Fonksiyon, kendisinden önce dosyada tanımlanmış bir değişkeni **okuyabilir**:
+
+```kbl
+kdv_orani = 20
+
+fonksiyon kdv(fiyat):
+    don fiyat * kdv_orani // 100
+
+yazdir(kdv(450))
+```
+```cikti
+90
+```
+
+Ama fonksiyonun içinde ona yeni bir değer **atamak** derleme hatasıdır:
+
+```kbl goster
+sayac = 0
+
+fonksiyon arttir():
+    sayac = sayac + 1    # hata: 'sayac' fonksiyonun dışında tanımlı
+```
+
+Neden? Bir fonksiyonun dışarıdaki bir değeri sessizce değiştirmesi, programın bambaşka bir yerinde "bu değer neden değişti?" sorusunu doğurur. Gerçekten değiştirmek istiyorsan fonksiyonun **ilk satırına** `kuresel` yazarak bunu açıkça söylersin:
+
+```kbl
+sayac = 0
+
+fonksiyon arttir():
+    kuresel sayac
+    sayac = sayac + 1
+
+arttir()
+arttir()
+yazdir(sayac)
+```
+```cikti
+2
+```
+
+Birden çok değişken için adları virgülle ayır: `kuresel toplam, adet`. Çoğu zaman daha temiz yol ise değeri parametre olarak alıp `don` ile geri vermektir; böylece neyin değiştiği çağrının olduğu satırda görünür:
+
+```kbl
+fonksiyon arttir(n):
+    don n + 1
+
+sayac = 0
+sayac = arttir(sayac)
+sayac = arttir(sayac)
+yazdir(sayac)
+```
+```cikti
+2
+```
+
+> **İpucu:** Fonksiyonlarını dosyanın başına yaz, programın asıl işini altlarına koy; fonksiyonun içinde de kendine özgü adlar seç.
 
 ## Gerçek bir örnek