ornekler/dersler/20-parametreler-donus.md

baslik, bolum, ozet

baslik	bolum	ozet
Parametreler ve dönüş değeri	Fonksiyonlar	Tür belirtmek, varsayılan değer, adlı argüman, birden çok değer döndürmek

Fonksiyonlar büyüdükçe "bu parametreye ne vermeliyim?" sorusu önem kazanır. Türleri yazmak, varsayılan değer vermek ve adlı argüman kullanmak fonksiyonunu hem güvenli hem rahat kullanılır yapar.

Türleri yazmak

Parametrenin türünü ad: tur, dönüş türünü -> tur ile yazarsın. Zorunlu değil ama yazarsan derleyici denetler.

fonksiyon dikdortgen_alani(en: sayi, boy: sayi) -> sayi:
    don en * boy

fonksiyon ortalama(a: ondalik, b: ondalik) -> ondalik:
    don (a + b) / 2.0

yazdir(dikdortgen_alani(3, 4))
yazdir(ortalama(72.0, 85.0))

12
78.5

Yanlış türde değer verirsen program çalışmadan uyarılırsın:

fonksiyon kare(x: sayi) -> sayi:
    don x * x

yazdir(kare("üç"))   # hata: 'x' parametresi 'sayi' bekler, 'metin' verildi

Varsayılan değer

Bir parametreye = değer ile varsayılan verirsen, çağıran o değeri yazmadığında varsayılan kullanılır. Varsayılanlı parametreler en sona yazılır.

fonksiyon kdvli_fiyat(fiyat: ondalik, oran: sayi = 20) -> ondalik:
    don fiyat * (1.0 + ondalik(oran) / 100.0)

yazdir(f"{kdvli_fiyat(100.0):.2f}")
yazdir(f"{kdvli_fiyat(100.0, 10):.2f}")

120.00
110.00

Adlı argüman

Çağırırken parametrenin adını yazarsan kod daha okunur olur, sıra karışmaz.

fonksiyon selamla(ad: metin, unvan: metin = "") -> metin:
    eger unvan.bos_mu():
        don f"Merhaba {ad}"
    don f"Merhaba {unvan} {ad}"

yazdir(selamla("Ayşe"))
yazdir(selamla("Kaya", "Dr."))
yazdir(selamla(ad="Can", unvan="Av."))

Merhaba Ayşe
Merhaba Dr. Kaya
Merhaba Av. Can

Mantık döndüren fonksiyon

Adı _mi ile biten, dogru/yanlis döndüren fonksiyonlar eger içinde çok doğal okunur.

fonksiyon asal_mi(n: sayi) -> mantik:
    eger n < 2:
        don yanlis
    bolen = 2
    iken bolen * bolen <= n:
        eger n % bolen == 0:
            don yanlis
        bolen += 1
    don dogru

dongu aday icinde [2, 9, 17, 21]:
    eger asal_mi(aday):
        yazdir(f"{aday} asaldır")
    degilse:
        yazdir(f"{aday} asal değildir")

2 asaldır
9 asal değildir
17 asaldır
21 asal değildir

Liste döndürmek

Fonksiyon bir liste de döndürebilir.

fonksiyon bolenler(n: sayi) -> liste<sayi>:
    bulunan = []
    dongu i icinde 1..n:
        eger n % i == 0:
            bulunan.ekle(i)
    don bulunan

yazdir(bolenler(36))

[1, 2, 3, 4, 6, 9, 12, 18, 36]

Birden çok değer döndürmek

don a, b iki değer döndürür; çağıran taraf x, y = ... ile ikisini birden alır.

fonksiyon bol_ve_kalan(a: sayi, b: sayi):
    don a // b, a % b

bolum, kalan = bol_ve_kalan(17, 5)
yazdir(f"17 = 5 x {bolum} + {kalan}")

17 = 5 x 3 + 2

Fonksiyona verilen liste kopyalanır

Fonksiyona bir liste verdiğinde fonksiyon onun kopyasıyla çalışır. İçeride yapılan değişiklik dışarıdaki listeyi etkilemez. Değişikliği görmek istiyorsan sonucu döndürüp yeniden atarsın.

fonksiyon sifir_ekle(l: liste<sayi>) -> liste<sayi>:
    l.ekle(0)
    don l

sayilar = [5, 6]
yeni = sifir_ekle(sayilar)
yazdir(sayilar)
yazdir(yeni)
sayilar = sifir_ekle(sayilar)
yazdir(sayilar)

[5, 6]
[5, 6, 0]
[5, 6, 0]

Dikkat: Bir fonksiyonun bütün don dalları aynı türü döndürmeli. Bir dalda don 0, başka dalda don toplam / adet (ondalık) yazarsan derleme hatası alırsın; o dalda don 0.0 yaz.

Alıştırma

`indirimli(fiyat: ondalik, yuzde: sayi = 10) -> ondalik` fonksiyonunu yaz: fiyattan yüzde kadar indirim düşsün. `indirimli(200.0)` ve `indirimli(200.0, 25)` sonuçlarını 2 basamakla yazdır.
%%%
# buraya yaz

yazdir(f"{indirimli(200.0):.2f}")
yazdir(f"{indirimli(200.0, 25):.2f}")
%%%
fonksiyon indirimli(fiyat: ondalik, yuzde: sayi = 10) -> ondalik:
    don fiyat - fiyat * ondalik(yuzde) / 100.0

yazdir(f"{indirimli(200.0):.2f}")
yazdir(f"{indirimli(200.0, 25):.2f}")
%%%
180.00
150.00

`en_kucuk_en_buyuk(l: liste<sayi>)` fonksiyonu listedeki en küçük ve en büyük değeri birlikte döndürsün. Sonucu iki değişkene alıp `3 - 41` biçiminde yazdır.
%%%
# buraya yaz

kucuk, buyuk = en_kucuk_en_buyuk([17, 3, 41, 8])
yazdir(f"{kucuk} - {buyuk}")
%%%
fonksiyon en_kucuk_en_buyuk(l: liste<sayi>):
    enk = l[0]
    enb = l[0]
    dongu x icinde l:
        eger x < enk:
            enk = x
        eger x > enb:
            enb = x
    don enk, enb

kucuk, buyuk = en_kucuk_en_buyuk([17, 3, 41, 8])
yazdir(f"{kucuk} - {buyuk}")
%%%
3 - 41