ornekler/dersler/29-moduller.md

baslik, bolum, ozet

baslik	bolum	ozet
Modüller	Hatalar ve dosyalar	kullan ile hazır kütüphaneleri programına katmak

Karekök almak, bir listeyi toplamak, metnin özetini çıkarmak gibi işleri her seferinde sıfırdan yazmazsın. KabaLang'in standart kütüphanesi bu işleri modüller halinde hazır sunar. kullan ile bir modülü programına katarsın.

kullan

kullan kaba.sistem yazınca matematik, dosya, konsol, json, kripto, zaman, rastgele gibi modüller birlikte gelir. Bir modülün fonksiyonu modul.fonksiyon() diye çağrılır.

kullan kaba.sistem
yazdir(matematik.karekok(144.0))
yazdir(matematik.mutlak(-17))
yazdir(f"{matematik.pi:.4f}")

12.0
17
3.1416

İpucu: kullan satırlarını dosyanın en başına yaz. Hangi yetenekleri kullandığını okuyana hemen gösterir.

matematik

Fonksiyon	Ne yapar	Örnek	Sonuç
matematik.karekok(x)	karekök	karekok(9.0)	3.0
matematik.mutlak(x)	mutlak değer	mutlak(-3)	3
matematik.yuvarla(x)	en yakın tam değere yuvarla	yuvarla(2.5)	3.0
matematik.taban(x)	aşağı yuvarla	taban(3.7)	3.0
matematik.tavan(x)	yukarı yuvarla	tavan(3.2)	4.0
matematik.us(a, b)	a üzeri b	us(2.0, 10.0)	1024.0
matematik.pi	π sayısı		3.14159…

kullan kaba.sistem
yazdir(matematik.yuvarla(2.5))
yazdir(matematik.taban(3.7))
yazdir(matematik.tavan(3.2))
yazdir(matematik.us(2.0, 10.0))

3.0
3.0
4.0
1024.0

yuvarla, taban ve tavan sonucu ondalik olarak verir. Tam sayı gerekiyorsa sayi(matematik.tavan(x)) yazarsın.

Gerçek bir örnek: dairenin alanı ve bir dik üçgenin hipotenüsü.

kullan kaba.sistem
yaricap = 2.5
yazdir(f"Alan: {matematik.pi * yaricap * yaricap:.2f}")
a = 3.0
b = 4.0
yazdir(f"Hipotenüs: {matematik.karekok(a * a + b * b)}")

Alan: 19.63
Hipotenüs: 5.0

koleksiyon

kullan kaba.koleksiyon listelerle çalışan hazır fonksiyonları getirir. Bunları Liste işlemleri dersinde görmüştün.

kullan kaba.koleksiyon
satislar = [120, 340, 90, 410, 250]
yazdir(koleksiyon.topla(satislar))
yazdir(koleksiyon.en_buyuk(satislar))
yazdir(koleksiyon.sirali(satislar))

1210
410
[90, 120, 250, 340, 410]

kripto

kripto metinlerin özetini (hash) çıkarır ve base64 kodlaması yapar. Özet, bir metnin parmak izidir: metin bir harf bile değişse özet tümden değişir.

kullan kaba.sistem
yazdir(kripto.sha256("merhaba").bastan(16))
yazdir(kripto.sha256("Merhaba").bastan(16))
kod = kripto.base64_kodla("KabaLang")
yazdir(kod)
yazdir(kripto.base64_coz(kod))

4c6bcdd55f3153e1
7fdc9f4717c5fe66
S2FiYUxhbmc=
KabaLang

Diğer modüller

Modül	Ne için
dosya	dosya okuma/yazma (Dosyalar dersi)
konsol	klavyeden okuma (Kullanıcıdan girdi dersi)
json	JSON üretme ve çözme
zaman	saat, tarih, süre ölçümü
rastgele	rastgele sayı ve seçim

zaman ve rastgele her çalıştırmada farklı sonuç verir. Örneğin rastgele.sayi(1, 6) bir zar atar, zaman.saat() şu anki saati verir. Kendi bilgisayarında Dene ile çalıştırıp her seferinde değiştiğini gör:

kullan kaba.sistem
yazdir("Saat: " + zaman.saat())
yazdir(f"Zar: {rastgele.sayi(1, 6)}")

Dikkat: Modül adlarını değişken adı olarak kullanma. dosya = "notlar.txt" gibi bir atama, dosya modülünü gölgeleyip kafa karıştırıcı hatalara yol açar; dosya_adi gibi bir ad seç.

Tebrikler!

Temel dersleri bitirdin: değişkenler, koşullar, döngüler, listeler, sözlükler, fonksiyonlar, kendi türlerin, hata yönetimi ve dosyalar. Artık Örnekler bölümündeki daha büyük programları okuyabilir, kendi küçük projelerine başlayabilirsin.

Alıştırma

`alanlar` listesindeki her sayı bir karenin alanı. `matematik.karekok` ile her karenin kenar uzunluğunu bulup `Alan 49.0 → kenar 7.0` biçiminde yazdır.
%%%
kullan kaba.sistem
alanlar = [49.0, 2.25, 100.0]
# buraya yaz
%%%
kullan kaba.sistem
alanlar = [49.0, 2.25, 100.0]
dongu a icinde alanlar:
    yazdir(f"Alan {a} → kenar {matematik.karekok(a)}")
%%%
Alan 49.0 → kenar 7.0
Alan 2.25 → kenar 1.5
Alan 100.0 → kenar 10.0

`fiyatlar` listesindeki her fiyatı `matematik.tavan` ile yukarı yuvarla, `sayi()` ile tam sayıya çevirip listeye ekle ve `koleksiyon.topla` ile yuvarlanmış fiyatların toplamını bul. Önce yuvarlanmış listeyi, sonra toplamı yazdır.
%%%
kullan kaba.sistem
kullan kaba.koleksiyon
fiyatlar = [12.3, 7.8, 19.01]
yuvarlanmis = []
# buraya yaz
%%%
kullan kaba.sistem
kullan kaba.koleksiyon
fiyatlar = [12.3, 7.8, 19.01]
yuvarlanmis = []
dongu f icinde fiyatlar:
    yuvarlanmis.ekle(sayi(matematik.tavan(f)))
yazdir(yuvarlanmis)
yazdir(koleksiyon.topla(yuvarlanmis))
%%%
[13, 8, 20]
41