Compare commits

...
3 Commits
Author SHA1 Message Date
semih e3aa5fc3b5 Ders 25: .deger() boş belki / hatalı sonuçta programı durdurur (BOS_BELKI / HATALI_SONUC) 2026-10-21 18:10:12 +03:00
semih 5bca5489e4 Dersler 1, 2, 9: derleyicinin yeni tanı iletileri (öneri: 'yazdir' / 'buyut' mi demek istediniz?, eksik ':') 2026-10-21 14:56:24 +03:00
semih 121b8ac2bd Ders 19: kuresel bildirimi (fonksiyondan dışarıdaki değişkene yazma)
Fonksiyon içinden modül düzeyindeki değişkene atama artık 'kuresel ad'
bildirimi istiyor (KabaLang KARAR D10). Eski 'aynı adları kullanma' notu
yerine okuma/yazma kuralı, kuresel örneği ve parametre + don seçeneği.
2026-10-18 08:46:50 +03:00
5 changed files with 64 additions and 5 deletions
+1 -1
View File
@@ -77,7 +77,7 @@ Birinci bölüm
İkinci bölüm
```
> **Dikkat:** `yazdir` küçük harfle yazılır. `Yazdir("x")` yazarsan derleyici "'Yazdir' adında bir değişken veya fonksiyon tanımlanmamış" der. KabaLang büyük ve küçük harfi ayırır.
> **Dikkat:** `yazdir` küçük harfle yazılır. `Yazdir("x")` yazarsan derleyici "'Yazdir' adında bir işlev tanımlı değil" der ve altına "'yazdir' mi demek istediniz?" önerisini ekler. KabaLang büyük ve küçük harfi ayırır.
> **İpucu:** Örnekleri yalnız okuma; **Dene**'ye basıp metni değiştir, kendi adını yazdır. En hızlı böyle öğrenirsin.
+1 -1
View File
@@ -64,7 +64,7 @@ eger dogru:
yazdir("girinti unutuldu")
```
Sebepsiz girinti de hatadır: blok açmayan bir satırın altını içeriden başlatamazsın. Bir de `:`'yı unutursan derleyici "':' bekleniyordu" der.
Sebepsiz girinti de hatadır: blok açmayan bir satırın altını içeriden başlatamazsın. Bir de `:`'yı unutursan derleyici "blok açan satırın sonunda ':' eksik" der ve `:`'nın gideceği yeri gösterir.
## Büyük ve küçük harf
+1 -1
View File
@@ -129,7 +129,7 @@ doğru
yanlış
```
> **Dikkat:** Yöntem adlarına dikkat: büyütme `buyut()`, küçültme `kucult()`, uzunluk `uzunluk()`'tür. `buyuk()`, `kucuk()` diye yöntem yoktur; derleyici "böyle bir metot bulunamadı" der.
> **Dikkat:** Yöntem adlarına dikkat: büyütme `buyut()`, küçültme `kucult()`, uzunluk `uzunluk()`'tür. `buyuk()`, `kucuk()` diye yöntem yoktur; derleyici "metinde 'buyuk' diye bir metot yok" der ve "'buyut' mi demek istediniz?" diye önerir.
## Yöntemleri zincirlemek
+58 -1
View File
@@ -111,7 +111,64 @@ ciftleri_yaz(12)
2 4 6 8 10 12
```
> **Dikkat:** Fonksiyonun içinde, programın başka bir yerinde kullandığın değişken adlarını kullanmamaya özen göster; her fonksiyonun içinde kendine özgü adlar seç. İyi bir alışkanlık da şudur: fonksiyonlarını dosyanın başına yaz, programın asıl işini altlarına koy.
## Dışarıdaki değişkenler: okumak serbest, değiştirmek bildirim ister
Fonksiyon, kendisinden önce dosyada tanımlanmış bir değişkeni **okuyabilir**:
```kbl
kdv_orani = 20
fonksiyon kdv(fiyat):
don fiyat * kdv_orani // 100
yazdir(kdv(450))
```
```cikti
90
```
Ama fonksiyonun içinde ona yeni bir değer **atamak** derleme hatasıdır:
```kbl goster
sayac = 0
fonksiyon arttir():
sayac = sayac + 1 # hata: 'sayac' fonksiyonun dışında tanımlı
```
Neden? Bir fonksiyonun dışarıdaki bir değeri sessizce değiştirmesi, programın bambaşka bir yerinde "bu değer neden değişti?" sorusunu doğurur. Gerçekten değiştirmek istiyorsan fonksiyonun **ilk satırına** `kuresel` yazarak bunu açıkça söylersin:
```kbl
sayac = 0
fonksiyon arttir():
kuresel sayac
sayac = sayac + 1
arttir()
arttir()
yazdir(sayac)
```
```cikti
2
```
Birden çok değişken için adları virgülle ayır: `kuresel toplam, adet`. Çoğu zaman daha temiz yol ise değeri parametre olarak alıp `don` ile geri vermektir; böylece neyin değiştiği çağrının olduğu satırda görünür:
```kbl
fonksiyon arttir(n):
don n + 1
sayac = 0
sayac = arttir(sayac)
sayac = arttir(sayac)
yazdir(sayac)
```
```cikti
2
```
> **İpucu:** Fonksiyonlarını dosyanın başına yaz, programın asıl işini altlarına koy; fonksiyonun içinde de kendine özgü adlar seç.
## Gerçek bir örnek
+3 -1
View File
@@ -34,7 +34,7 @@ Hata: sıfıra bölünemez
| `tamam(deger)` | başarı döndür |
| `hata("mesaj")` | hata döndür |
| `.tamam_mi()` / `.hatali_mi()` | hangisi olduğunu sor |
| `.deger()` | başarıdaki değeri al |
| `.deger()` | başarıdaki değeri al — sonuç hatalıysa program burada durur, önce `tamam_mi()` ile sor |
| `.hata().mesaj()` | hatanın açıklamasını al |
| `.deger_veya(yedek)` | hata varsa yedek değeri ver |
@@ -148,6 +148,8 @@ yağmur
yok
```
> **Dikkat:** `.deger()` yalnız değer varken okunur. `bos` bir `belki`'nin (ya da hatalı bir `sonuc`'un) içini `.deger()` ile okursan program o satırda durur ve `BOS_BELKI` (`HATALI_SONUC`) hatası verir — sessizce `0` ya da boş metin vermez. Emin değilsen önce `var_mi()` / `tamam_mi()` ile sor ya da `deger_veya(yedek)` kullan.
## Alıştırma
```alistirma